السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )
301
جواهر البلاغة ( فارسى )
29 - التفريع : « 1 » التّفريع هو أن يثبت حكم لمتعلّق أمر بعد إثباته لمتعلّق له آخر 29 - تفريع : تفريع اين است كه حكمى براى متعلق چيزى اثبات شود پس از اينكه بر متعلق ديگر آن نيز اثبات شده است . مانند سخن شاعر : فاضت يداه بالنّضار كما * فاضت ظباه فى الوغى بدمى دو دست او زر مىريخت همانگونه كه شمشير او در جنگ خونم را ريخت . و مانند سخن او : أحلامكم لسقام الجهل شافية * كما دماؤكم تشفى من الكلب « 2 » خردهاى شما درمانبخش دردهاى نادانى است همانگونه كه خونهاى شما بيمارى گازگرفتگى سگ هار را بهبود مىبخشد . توضيح : برخى از سگان به بيمارى هارى دچار مىگردند . اين سگها اگر كسى را گاز بگيرند او مبتلا به بيمارى « داء الكلب » مىشود . در زمان قديم معروف بوده است : درمان « داء الكلب » خوردن اندكى از خون شاهان است . شاعر مىخواهد اهل البيت - عليهم السّلام - را شاهان روى زمين بداند ، ازاينرو براساس آن باور ، خونشان را درمان « داء الكلب » مىداند . « كلب » : به فتح اول و سكون دوم به معنى سگ است . « كلب » : به فتح اول و دوم به معنى ديوانه شدن سگ و جز آن است . « كلب » : به فتح اول و كسر دوم به معنى سگ ديوانه است . « 3 » 30 - الاستتباع : الاستتباع هو الوصف بشىء على وجه يستتبع الوصف بشىء آخر مدحا أو ذمّا يعنى أنّ الاستتباع هو المدح على وجه يستتبع المدح بأمر آخر . 30 - استتباع : « 4 »
--> ( 1 ) - تفريع در لغت به معنى استخراج فروع است . ( 2 ) - اين شعر از كميت بن زيد اسدى شاعر شيعى است . ( 3 ) - نگاه كنيد به منتخب اللغات ، ص 445 ( 4 ) - علماى بلاغت نامهاى ديگرى مثل مدح موجه ، مضاعف ، توصيف مثنى ، مدح مكرر ، و تعليق بر استتباع